Przedmowy
- Przedmowa autorstwa prof. dr. Olivera T. Gilberta
- Przedmowa prof. Markusa Dobbelfelda
Wstęp
- Dlaczego architektura korporacyjna ma znaczenie
- Dla kogo jest ta książka
- Jak jest zbudowana ta książka
- Jak korzystać z tej książki
- Podejście lean
- Trzy wymiary: proces, organizacja, technologia
- Mapowanie modułów CAS na rozdziały
- Podsumowanie
- Część I: Podstawy EA
Podstawy EA
- Cele nauczania
- Czym jest architektura korporacyjna?
- Dopasowanie biznesu i IT
- Architektura korporacyjna jako środek do celu
- Podejścia do rozwoju architektury korporacyjnej
- Poziomy i style modelowania
- Cykl życia EA
- Cztery warstwy architektury korporacyjnej
- Poziomy i horyzonty planowania
- EAM jako pająk w sieci
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Role w architekturze korporacyjnej
- Cele nauczania
- Architekt korporacyjny jako nexialista
- Winda architekta
- Architektura przedsiębiorstwa, rozwiązań i aplikacji
- Kategorie ról ICT
- Modele organizacyjne EA
- Role przywódcze i związane z nadzorem
- Poziomy zaangażowania funkcji architektury
- Katalog usług funkcji architektury
- Certyfikaty EA
- Praktyczne porady dla nowych architektów korporacyjnych
- Relacje architekta przedsiębiorstwa z interesariuszami
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Komunikacja EA i zarządzanie interesariuszami
- Cele nauczania
- Wyzwanie komunikacyjne
- Analiza i segmentacja interesariuszy
- Ramy komunikacji
- Rekordy decyzji architektonicznych
- Kanały i rytm komunikacji
- Wpływanie bez formalnej władzy
- Argumentowanie na rzecz EAM wewnątrz organizacji
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Lean EAM
- Cele nauczania
- Dlaczego tradycyjne EAM zawodzi
- Czynniki sukcesu dla Lean EAM
- Model trzech prędkości
- Minimalna wiarygodna EA
- Praktyczne wskazówki
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Dojrzałość EAM
- Cele nauczania
- Model dojrzałości EAM Hanschke
- Wymiary oceny
- CMMI jako ramy odniesienia
- Przeprowadzanie oceny dojrzałości
- Typowe pułapki w ocenie dojrzałości
- Droga rozwoju
- Poza sterowaniem: horyzont adaptacyjny
- Związek z Lean EAM
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
- Część II: Strategia i transformacja
Transformacja przedsiębiorstwa
- Cele nauczania
- Wyzwanie transformacji
- Rozwój strategii IT
- Stany architektury i analiza rozbieżności
- Mapa drogowa transformacji
- Projektowanie organizacji
- Zarządzanie strumieniem wartości
- OKR vs. KPI
- Myślenie produktowe
- Wielokryterialna analiza decyzyjna (MCDA)
- Łączenie elementów w całość
- Dwanaście kluczy do skutecznej transformacji
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Zarządzanie zmianą
- Cele nauczania
- Model Beckharda
- Przepływ pracy zarządzania zmianą
- Trzy klasyczne modele
- Kultura jako czynnik kluczowy dla sukcesu
- Komunikacja zmiany
- Wnioski z praktyki
- Zarządzanie zmianą: co robić, a czego nie robić
- Architektura korporacyjna a zmiana
- Wprowadzenie EAM jako wyzwanie zmiany
- Wdrożenie agile i DevOps jako zarządzanie zmianą
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
- Część III: Domeny architektury
Architektura biznesowa
- Cele nauczania
- Architektura biznesowa a architektura korporacyjna
- Model biznesowy jako serce i duch
- Cztery kluczowe elementy architektury biznesowej
- Zarządzanie procesami w kontekście EA
- Dostosowanie biznesu i IT
- Odwrotny manewr Conwaya i Organizacja 4.0
- Łańcuch wartości Portera
- Mapowanie Wardleya
- Operating Model Canvas
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Mapowanie zdolności
- Cele nauczania
- Dlaczego zdolności mają znaczenie
- Co sprawia, że zdolność jest dobrze zdefiniowana
- Strukturyzowanie mapy zdolności
- Dekompozycja zdolności
- Łączenie zdolności z architekturą
- Mapy ciepła i oceny
- Tworzenie mapy zdolności
- Częste błędy
- Planowanie oparte na zdolnościach
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Architektura informacji
- Cele nauczania
- Architektura informacji w kontekście EA
- Pięć filarów architektury informacji
- Projektowanie nawigacji
- Architektura informacji w przedsiębiorstwie
- Taksonomie i kontrolowane słowniki
- Rezultaty prac nad architekturą informacji
- Testowanie i walidacja architektury informacji
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Planowanie krajobrazu aplikacji
- Cele nauczania
- Koncepcja planowania krajobrazu aplikacji
- Analiza obecnego krajobrazu
- Projektowanie docelowego krajobrazu
- Ocena portfela aplikacji
- Ocena krytyczności systemu
- Racjonalizacja
- Budowanie mapy drogowej IT
- Wizualizacja krajobrazu
- Łączenie z planowaniem strategicznym
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Architektura danych
- Cele nauczania
- Warstwy architektury danych
- Struktura governance danych
- Zarządzanie danymi podstawowymi (MDM)
- Jakość danych
- Współczesne wzorce architektury danych
- Kwestie regulacyjne
- Katalog danych i zarządzanie metadanymi
- Usuwanie i wycofywanie danych
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Architektura integracji
- Cele nauczania
- Ewolucja architektury aplikacji
- Wzorce integracji
- Architektura API
- Architektura zdarzeniowa w szczegółach
- Integracja danych
- Bezpieczeństwo integracji
- Zarządzanie integracją
- Wybór właściwego wzorca integracji
- Scenariusze integracji
- Testowanie integracji
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
- Część IV: Governance i zarządzanie
Governance i zgodność
- Cele nauczania
- Co to jest governance EA?
- Ramowy model governance EA
- Trzy linie obrony
- Przegląd frameworków EA
- Dług techniczny
- Struktury organizacyjne EA
- Wdrożenie nadzoru
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Zarządzanie portfolio projektów
- Cele nauczania
- Od myślenia o pojedynczych projektach do myślenia portfelowego
- Nadzór nad portfolio
- Kategorie portfolio
- Kryteria decyzyjne i wizualizacja
- Synchronizacja i rytm
- Jak architektura wpływa na decyzje portfelowe
- Zakotwiczenie EAM w zarządzaniu portfolio projektów
- Od projektów do produktów
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Controlling IT
- Cele nauczania
- Pierwsze kroki
- Strategiczny controlling IT
- Operacyjny controlling IT
- KPI dla zarządzania IT
- Przejrzystość kosztów IT
- Połączenie z architekturą korporacyjną
- FinOps: zarządzanie kosztami chmury
- Zarządzanie technologią biznesu (TBM)
- Chargeback a showback
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
- Część V: Metody i narzędzia
TOGAF
- Cele nauczania
- Historia i ewolucja
- Metoda rozwoju architektury (ADM)
- Repozytorium architektury
- Modularność TOGAF 10
- Dostosowywanie ADM
- Certyfikacja TOGAF
- Relacja do innych frameworków
- Ocena krytyczna
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Zachman Framework
- Cele nauczania
- Analogia inżynieryjna
- Matryca 6x6
- Framework Zachmana jako lista kontrolna kompletności
- Zachman a TOGAF
- Współczesne znaczenie
- Ograniczenia
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
ArchiMate
- Cele nauczania
- Model warstw
- Elementy i kategorie
- Referencja notacji elementów
- Relacje
- Koncepcje przekrojowe
- System projektowania ArchiMate
- Punkty widzenia i widoki
- ArchiMate w praktyce: przykład międzywarstwowy
- Kiedy używać ArchiMate (a kiedy nie)
- Praktyczne wskazówki
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Modelowanie procesów i decyzji
- Cele nauczania
- BPMN: model procesu biznesowego i notacja
- DMN: model decyzji i notacja
- Integracja BPMN i DMN
- Praktyczne wskazówki dotyczące architektury korporacyjnej
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Modelowanie oprogramowania i systemów
- Cele nauczania
- UML: standard ogólnego przeznaczenia
- SysML: poza oprogramowaniem
- Model C4: architektura na potrzeby komunikacji
- Architektura jako kod
- Wybór właściwej notacji
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Metamodele EA
- Cele nauczania
- Struktura treści TOGAF
- Czterowarstwowy metamodel Hanschke
- Przewodnik BIZBOK po architekturze biznesowej
- Budowanie niestandardowego metamodelu
- Atrybuty metamodelu jako kryteria decyzyjne
- Metamodel jako podstawy governance
- Typowe pułapki
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Wizualizacje EA
- Cele nauczania
- Plany krajobrazu (Bebauungsplangrafiken)
- Diagramy blueprint
- Diagramy portfela
- Grafika przepływu informacji
- Tabele mapowania (Zuordnungstabellen)
- Grafiki cyklu życia
- Grafiki master planu
- Grafiki mapy drogowej IT
- Grafika sukcesorów (Nachfolgergrafik)
- Grafika platformy (Plattformgrafik)
- Wybór właściwej wizualizacji
- Narzędzia
- Widoki zarządcze (Steuerungssichten)
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Narzędzia EA
- Cele nauczania
- Od arkuszy kalkulacyjnych do platform
- Kategorie narzędzi
- Kluczowe zdolności narzędzi EA
- Wybór właściwego narzędzia
- Dopasowanie złożoności narzędzia do dojrzałości EA
- Praktyczne zalecenia
- CMDB a repozytorium EA
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Synteza: metody i narzędzia w praktyce
- Co omówiliśmy
- Zalecenia
- Najlepsze w swojej klasie
- Część VI: Technologia i AI
Strategia technologiczna
- Cele nauczania
- Cybernetyczne przedsiębiorstwo
- Ramy automatyzacji
- Kup czy zbuduj
- Suwerenność cyfrowa
- Modele organizacyjne dostarczania technologii
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Operacje technologiczne
- Cele nauczania
- Filozofia DevOps
- Metryki DORA
- Inżynieria platformy
- Kto to obsługuje: sześć modeli operacyjnych
- Chmura i infrastruktura
- Model operacyjny chmury
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Wzorce technologiczne
- Cele nauczania
- Architektura bezpieczeństwa
- Wzorce architektury
- Atrybuty jakości
- Bloki budowlane: ABB i SBB
- OT, IT i konwergencja
- Radar technologiczny
- Model referencyjny technologii
- Zarządzanie innowacjami
- Trendy technologiczne 2026
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Podstawy AI
- Cele nauczania
- Rzeczywistość AI
- Podstawy AI
- Prompting
- Zaufanie i odpowiedzialność
- Prywatność danych i bezpieczeństwo
- Regulacje dotyczące AI
- AI w architekturze korporacyjnej
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
Strategia AI: przepis, nie plan
- Cele nauczania
- Znowu jesteśmy spóźnieni
- Paradoks strategii: nie istnieje jedna właściwa droga
- Podstawowe składniki strategii AI
- Cykl życia strategii AI
- Od wizji do mapy drogowej
- Nadzór jako podstawa, nie jako dodatek
- Gotowość organizacyjna i zmiana
- Dlaczego strategie AI zawodzą
- Mierzenie sukcesu
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
AI w praktyce
- Cele nauczania
- Agenci AI
- Współpraca człowieka z AI
- Cybernetyczne przedsiębiorstwo
- Architektura referencyjna AI
- RAG: Generowanie wspomagane wyszukiwaniem
- Wybór narzędzia LLM
- Dojrzałość wdrożenia AI w EA
- AI w praktyce architektury korporacyjnej
- AI a nadzór nad architekturą korporacyjną
- Odporność AI dzięki projektowaniu
- 12 kluczowych koncepcji z rozdziałów o technologii i AI
- Podsumowanie
- Najważniejsze wnioski
- Część VII: Zakończenie
Zakończenie
- Cele nauczania
- Powiązanie z nowym, odważnym światem EA
- Lean podejście do architektury korporacyjnej
- Kompas praktyka: spraw, żeby działało, spraw, żeby pasowało, spraw, żeby trwało
- Stojąc na barkach poprzedników: od tradycyjnego IT do cybernetycznego przedsiębiorstwa
- Patrząc w przyszłość
- Co przeczytać dalej
- Twoja podróż zaczyna się tutaj
- Dodatek
Słownik
Bibliografia
- Książki
- Artykuły i zasoby internetowe
- Standardy i modele
- Raporty
Dalsza lektura
- Podstawy EA
- Architektura biznesowa
- Projektowanie organizacji
- Dane i integracja
- AI
- Modelowanie
- Architektura jako kod
- Zmiana i przywództwo
O programie CAS Enterprise Architecture
O autorach
- Dlaczego ci dwaj autorzy?
- Romano Roth
- Dietmar Wettach
Jak powstała ta książka
- Książka jako produkt
- Autorstwo wspomagane przez AI
- Granice, prawa autorskie i zaufanie
Podziękowania
- Romano Roth
- Dietmar Wettach