SEO friendly URLs
Gjatë zhvillimit të aplikacioneve në PHP, URL-të dijnë të bëhen mjaft komplekse. Shembull:
1 http://localhost/test/index.php?cmd=produkti&id=3
Një URL e tillë do të rezultonte nëse aplikacioni ynë është ruajtur në C:\wamp\www\test.
Me anë të virtual hosts, mund ta eliminojmë fare emrin e folderit test, ashtu që linku i ri do të jetë:
1 http://localhost/index.php?cmd=produkti&id=3
Në vend të localhost mund të jetë ndonjë domain name, nëse aplikacionin e kemi vendosur në remote host, si psh:
1 http://www.onlineshop.com/index.php?cmd=produkti&id=3
Edhe pse u shkurtua pak, URL-ja ende është mjaft komplekse dhe e palexueshme.
Në aspektin e SEO (Search Engine Optimization), URL-të e formuara në mënyrë të këtillë kanë vlerë më të vogël se URL statike, si psh:
1 http://www.onlineshop.com/produkti/3
Për relizim të përkryer të SEO friendly URL, edhe numri në fund duhet të zëvendësohet me slug, pra me fjalë që përmban emërtimin e produktit, në këtë rast. Psh:
1 http://www.onlineshop.com/produkti/cokolade-milka
Por, kjo kërkon një procedurë më të ndërlikuar, që do të shqyrtohet në kapitujt e mëvonshëm.
Pjesa ?cmd=produkti&id=3 quhet query string, dhe më së miri është që në URL-të e aplikacionit tonë të mos figurojnë fare, nëse është e mundur.
mod_rewrite.so
Për të manipuluar me URL-të në mënyrë që atyre t’ua japim dukjen e URL-ve të faqeve statike, duhet të shërbehemi me modulin rewrite_module të Apache.
Këtë e arrijmë në WAMP, duke zgjedhur menunë:
1 Apache - Apache modules - rewrite_module
Kjo realizohet edhe duke e edituar httpd.conf, me heqjen e shenjës # para rreshtit:
1 #LoadModule rewrite_module modules/mod_rewrite.so
Pas heqjes së #, e ristartojmë serverin me Restart All Services në WAMP.
.htaccess
Për momentin, nuk ka ndonjë ndryshim në fuksionimin e aplikacionit tonë. Deri te ndryshimi do të vijmë duke e shtuar një fajll të quajtur .htaccess në folderin kryesor të aplikacionit tonë. Do të shërbehemi me këtë .htaccess, që është “huazuar” nga CodeIgniter:
1 RewriteEngine on
2 RewriteCond $1 !^(index\.php|favicon.ico|assets|robots\.txt)
3 RewriteRule ^(.*)$ /index.php/$1 [L]
Kodi në rrestin 1 e aktivizon RewriteEngine.
Kodi në rreshtin 2 do të mundësojë që me rastin e thirrjes së cilitdo fajll në aplikacionin tonë, (përveç kur thirren: index.php, favicon.ico, robots.txt dhe folderit assets), Apache do ta thërrasë fajllin index.php.
Pra, nëse shkruajmë psh:
1 http://localhost/kontakti.php
2
3 http://localhost/login
4
5 http://localhost/produktet/produkti.php
në të gjitha rastet, Apache do ta servojë fajllin index.php.
Nëse kërkohet ndonjë fajll nga folderi /assets, atëherë do të ofrohet fajlli i kërkuar, e jo index.php. Psh.
1 http://localhost/assets/style.css
Me këtë do të lexohet përmbajtja e style.css drejtëpërsëdrejti.
Kodi në rreshti 3 do të mundësojë që çfarëdo që kemi shkruar në URL pas domainit, t’i bashkangjitet fajllit index.php, duke e ndarë me shenjën /. Pra, nëse kemi shkruar:
1 http://localhost/kontakti
kjo do të përkthehet si:
1 http://localhost/index.php/kontakti
Me këtë ndryshim, ende nuk kemi arritur asgjë, përveç asaj se tash nuk del raporti se faqja nuk është gjetur (Page not found).
Në strukturën e fajllave të aplikacionit tonë, askund nuk gjendet folderi /kontakti, dhe pa Rewrite të aktivizuar, Web serveri do të lajmëronte se ajo faqe/folder nuk ekziston.
Pra, edhepse kemi kërkuar “folderin” kontakti, neve na është ofruar fajlli index.php.
Prej këtu, ne duhet ta vendosim logjikën e analizës së URL-së në index.php në mënyrë që atje të vendoset çka të ndodhë kur vizitori e klikon një link të aplikacionit tonë.
Leximi nga superglobali $_SERVER
Superglobali $_SERVER përmbajnë variabla të ndryshme të cilat tregojnë parametra të ndryshëm dinamikë të serverit. Psh.:
- Cili URL është kërkuar,
- Cila skriptë është duke u ekzekutuar,
- Prej cilit IP po qaset një vizitor, etj.
Të gjitha këto informata mund t’i marrim me funksionin phpinfo(). Neve na intereson vetëm kjo pjesë nga lista e phpinfo():
REQUEST_URI: /kontakti
SCRIPT_NAME: /index.php
PATH_INFO: /kontakti
E shohim se REQUEST_URL dhe PATH_INFO na ka dhënë informatën e njëjtë, por varësisht nga konfigurimi i serverit, mund dhe të mos e japin, gjegjësisht njëra mund të jetë e zbrazët fare. Prandaj, për të vendosur cilën do ta përdorim, së pari duhet të testohet serveri. Ne po e përdorim PATH_INFO. Kjo vlerë në aplikacion lexohet me:
1 $_SERVER['PATH_INFO']
URL-ja mund të ketë më tepër segmente, psh:
- /produkti/1
- /produkti/cokolade-milka
- /produkti/cololade-milka/edit
Për këtë shkak, ne duhet fillimisht ta zbërthejmë URL-në (pjesën pas domainit), në segmente. Kjo arrihet me explode, funksion i cili e ndan një string duke u bazuar në ndonjë karakter të zgjedhur, dhe të gjitha fragmentet e stringut i ruan si elemente të vargut (array).
Në browser psh e shënojmë URL-në: http://kursi.app/produkti/edit/5. Pastaj e analizojmë në skriptë:
1 $url = explode("/", $_SERVER['PATH_INFO']);
Variabli $url është në fakt një varg njëdimensional, i cili ka aq elemente sa segmente ka URL-ja. Në rastin /produkti/cololade-milka/edit, var_dump() do të na i tregojë segmentet si vijon:
1 array (size=4)
2 0 => string '' (length=0)
3 1 => string 'produkti' (length=8)
4 2 => string 'edit' (length=4)
5 3 => string '5' (length=1)
E shohim se segmenti 1 jep fjalën “produkti”, segmenti 2 fjalën “edit” dhe në fund, segmenti 3 e jep numrin 5.
router
Duke u bazuar në vlerat e fituara, pra të segmenteve të URL-së, ne e ndërtojmë router-in e aplikacionit tonë.
Detyra e routerit do të jetë që t’i lexojë segmentet e URL-së, dhe në bazë të atyre të përcaktojë se cilën skriptë do ta ekzekutojë, gjegjësisht ta inkludojë në index.php.
Siç cekëm, $url[1] tregonte segmentin e parë, për neve më kryesorin të URL-së. Duke e shfrytëzuar atë, e ndërtojmë një router rudimentar.
1 <?php
2 $url = explode("/", $_SERVER['PATH_INFO']);
3 if (!empty($url[1]))
4 {
5 $cmd = filter_var($url[1], FILTER_SANITIZE_STRING);
6
7 switch ($cmd)
8 {
9 case 'login':
10 require('login.php');
11 break;
12 case 'check':
13 require('check.php');
14 break;
15 case 'produkti':
16 require('produkti.php');
17 break;
18 case 'kontakti':
19 require ('kontakti.php');
20 break;
21 case 'signup':
22 require ('regjistrimi.php');
23 break;
24 default:
25 echo "<p>Nuk ekziston kjo faqe!</p>";
26 }
27 }
28 else
29 {
30 require("home.php");
31 }
32 ?>Nëse tash e shikojmë kronologjikisht si janë ndërtuar URL-të përgjatë kursit, do të shohim se si ato po bëhen gjithnjë e më kompakte dhe më të lexueshme:
1 http://localhost/test/index.php?cmd=produkti&id=3
2 http://localhost/index.php?cmd=produkti&id=3
3 http://kursi.app/index.php?cmd=produkti&id=3
4 http://kursi.app/?cmd=produkti&id=3
5 http://kursi.app/produkti/3
Për leximin e segmentit të dytë do të përdoret $url[2], për të tretin $url[3], e kështu me radhë.